Jeneratör Odası ve Kurulum

Doğru bir jeneratör kurulumu dört temel üzerine oturur: yeterli havalandırma ve radyatör sıcak havasının dışarı atılması, uygun çap ve güzergâhta egzoz hattı, sağlam ve titreşimi yalıtan bir zemin, ayrıca güvenli yakıt ve topraklama tesisatı. Kesin ölçüler motor ve set veri sayfasından alınır; tasarım yerel mevzuata uygun olarak yetkili bir mühendis tarafından yapılmalıdır.

Jeneratör odası ölçüleri nasıl belirlenir?

Jeneratör odası için tek bir standart ölçü yoktur; oda ölçüsü seçilen setin boyutlarından ve kurulum gereksinimlerinden hesaplanır:

• Set ölçüsü: Başlangıç noktası açık tip setin uzunluk × genişlik × yükseklik değeridir. Model bazında ölçüler ürün sayfalarında ve teknik föyde verilir.
• Bakım boşluğu: Setin her yanında bakım ve havalandırma için boşluk bırakılır. Örneğin Cummins kurulum kılavuzu set çevresinde en az 3 ft (yaklaşık 0,9 m) önerir; bazı tesis şartnameleri 1,2 m ister. Kesin değer seçilen modelin kurulum çiziminden ve projeden alınır.
• Radyatör ve hava kanalı: Radyatör önündeki hava kanalı ile hava giriş ve çıkış açıklıkları için ayrıca yer ayrılır.
• Yükseklik: Egzoz hattı, susturucu ve kablo kanalları için set yüksekliğinin üzerinde boşluk planlanır.
• Taşıma yolu ve yardımcı ekipman: Kapı veya söküm açıklığı setin ölçülerinden geniş olmalı; günlük yakıt tankı, transfer panosu (ATS) ve akü için de alan ayrılır.

Güce göre model ölçüleri için ürünler sayfamızdaki güç sayfalarına bakabilirsiniz.

1. Havalandırma ve soğutma

Çalışan bir dizel jeneratör hem yanma için havaya ihtiyaç duyar hem de önemli miktarda ısı üretir. Oda havalandırması üç ihtiyacı karşılamalıdır:

• Yanma havası: Motorun çalışması için gereken hava.
• Radyatör soğutma havası: Radyatör fanının çektiği ve genellikle en büyük kalem olan hava miktarı.
• Oda ısısının atılması: Motor gövdesi, alternatör ve egzoz borusundan odaya yayılan ısı.

Bu değerler veri sayfalarında m³/dak olarak verilir. Uygulamada dikkat edilecek noktalar:

• Temiz hava girişi setin alternatör tarafında, sıcak hava çıkışı radyatör tarafında olmalıdır; böylece hava set boyunca akar.
• Radyatör sıcak havası, radyatör yüzüne esnek bir bağlantıyla bağlanan kanal üzerinden doğrudan dışarı atılmalıdır. Aksi hâlde sıcak hava odada dolaşır ve set aşırı ısınır.
• Giriş açığı, panjur ve ses tutucu kayıpları nedeniyle radyatör yüzeyinden daha büyük tutulur; yaygın bir pratik, net giriş alanını radyatör yüzeyinin yaklaşık 1,5 katı civarında planlamaktır.
• Panjurların, ses tutucuların ve kanalların toplam hava direnci, radyatör fanının izin verilen dış direncini aşmamalıdır.
• Sıcak havanın giriş açığından geri emilmemesi için giriş ve çıkış farklı cephelere veya yeterli mesafeye yerleştirilmelidir.

2. Egzoz hattı ve karşı basınç

Egzoz sistemi hem güvenlik hem motor performansı açısından kritiktir:

• Motor çıkışına esnek bağlantı (kompansatör) konur; titreşim ve ısıl genleşme borulara aktarılmaz.
• Boru ağırlığı motora değil, askılara ve mesnetlere taşıtılır.
• Hat mümkün olduğunca kısa ve az dirsekli olmalıdır. Her dirsek ve her metre boru karşı basıncı artırır.
• Karşı basınç (back pressure), motor üreticisinin veri sayfasında belirttiği sınırı aşmamalıdır. Aşırı karşı basınç güç kaybına, yakıt tüketiminde artışa ve yüksek egzoz sıcaklığına yol açar. Boru çapı, uzunluk ve susturucu kaybı hesaplanarak seçilir.
• Oda içindeki egzoz borusu ve susturucu ısı yalıtımıyla kaplanır.
• Hattın en alçak noktasına yoğuşma suyu tahliyesi, çıkış ucuna yağmur kapağı veya uygun bir sonlandırma yapılır.
• Egzoz çıkışı; pencere, havalandırma girişi ve insanların bulunduğu alanlardan uzakta, gazların binaya geri dönmeyeceği bir noktada olmalıdır.
• Duvar ve döşeme geçişlerinde yanıcı malzemelerle arada uygun mesafe veya yalıtım bırakılır.

3. Yakıt sistemi

• Günlük tank, besleme ve dönüş hatları motor üreticisinin emiş yüksekliği ve basınç sınırlarına göre tasarlanır.
• Sızıntıya karşı taşma havuzu veya çift cidarlı tank kullanılır.
• Yakıt hatlarında esnek bağlantı, vana ve filtre bulunur; bakırdan kaçınılması yaygın bir öneridir.
• Tank havalandırması dışarı alınır; dolum noktası erişilebilir olur.
• Depolanan yakıt miktarına bağlı olarak yangın mevzuatı ek şartlar getirebilir.

4. Zemin, kaide ve titreşim

• Set, düz ve yatay bir betonarme kaide üzerine yerleştirilir. Kaide boyutu ve donatısı; setin ağırlığı, zemin taşıma gücü ve çalışma yükleri dikkate alınarak statik projeyle belirlenir.
• Motor ve alternatör, set şasesinde titreşim takozları üzerine monte edilir. Gerekirse şase ile kaide arasına ek izolatör konur.
• Kaide, bina yapısından ayrılabilir; bu, yapı yoluyla ses ve titreşim iletimini azaltır.
• Bakım için setin etrafında yeterli boşluk bırakılır; alternatör sökümü ve radyatör temizliği için erişim planlanır.

5. Elektrik bağlantısı ve topraklama

• Güç kabloları, akım taşıma kapasitesi ve gerilim düşümüne göre boyutlandırılır; sete esnek bağlantı yapılır.
• Nötr ve koruma topraklaması, tesisin topraklama sistemiyle uyumlu biçimde projelendirilir. Topraklama direnci ölçülür ve belgelenir.
• Şebeke ile jeneratör arasındaki geçiş, geri beslemeyi önleyen bir transfer panosu (ATS) üzerinden yapılır.
• Birden fazla set paralel çalışacaksa senkronizasyon ve yük paylaşımı ayrıca tasarlanır.

6. Güvenlik ve mevzuat

Gereklilikler kurulum yerine, güce ve bina türüne göre değişir. Türkiye’de projede özellikle şu başlıklar kontrol edilmelidir:

• Binaların yangından korunması ile ilgili yönetmelik hükümleri (jeneratör odasının yangın dayanımı, kapılar, yakıt depolama)
• Elektrik iç tesisleri ve topraklama yönetmelikleri
• Belediye imar ve çevresel gürültü mevzuatı
• İş sağlığı ve güvenliği gereklilikleri

Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; kesin gereklilikler için yürürlükteki mevzuat ve yetkili kurumlar esas alınmalıdır.

Kurulum öncesi kontrol listesi

• Veri sayfasından hava debileri, egzoz debisi ve izin verilen karşı basınç alındı mı?
• Radyatör sıcak havası kanalla dışarı atılıyor mu?
• Egzoz hattının karşı basıncı hesaplandı mı?
• Kaide statik olarak projelendirildi mi?
• Topraklama ve ATS bağlantısı projede tanımlı mı?

Sonraki adım

Oda yapılamayan yerlerde dış ortama uygun jeneratör kabini pratik bir çözümdür. Otomatik geçiş için ATS transfer panosu, paralel çalışma için senkronizasyon panosu sayfalarımızı inceleyin. Projenize özel veri sayfası ve kurulum bilgisi için bize ulaşın.