Jeneratör Yakıt Tankı Hesabı

Jeneratör sorunsuz çalışsa bile, tank hacmi kesinti süresine ve yakıt ikmal süresine göre hesaplanmamışsa set yakıt bittiği için durur. Özellikle hafta sonlarında veya kötü hava koşullarında tanker ikmali birkaç gün gecikebilir.

Tank hacmi jeneratörün ikmal olmadan kaç saat çalışması gerektiğine göre belirlenir:

Tank hacmi = saatlik tüketim × hedef çalışma süresi ÷ kullanılabilir oran

Hesap basit. Zor olan, gerçekçi bir yük oranı ve gerçekçi bir ikmal süresi seçmek.

1. Adım: Saatlik tüketimi bulun

Ön hesap için dizel jeneratörlerde tam yükte yaklaşık 0,28 L/kWh kullanılır:

Tam yük tüketimi (L/h) ≈ kW × 0,28 (kW = kVA × 0,8)

Kısmi yükte tüketim yükle orantılı düşmez. Yakıt tüketimi hesaplama aracımızdaki tipik oranlar: %25 yükte tam yük tüketiminin ~%35’i, %50 yükte ~%55’i, %75 yükte ~%75’i. Ayrıntılar jeneratör yakıt tüketimi nasıl hesaplanır yazımızda. Kesin değerler motor veri sayfasındadır.

2. Adım: Hedef süreyi belirleyin

Kendinize şunu sorun: kesinti uzarsa yakıtı kim, ne kadar sürede getirir? Şehir içinde birkaç saat olabilir. Hafta sonu, kırsal bir sahada veya kötü havada bu süre günlere uzayabilir. Konut ve küçük işletmelerde birkaç saat yetebilir. Hastane, veri merkezi ve telekom gibi tesislerde hedef süre genellikle proje şartnamesinde yazılıdır ve çok daha uzundur.

3. Adım: Tankın tamamını saymayın

Tankın dibindeki yakıt kullanılamaz. Emiş borusunun altında kalan hacimde tortu ve su birikir; tepede de genleşme payı bırakılır. Tankı sonuna kadar çekmek, filtrelere tortu ve hava taşır. Ön hesapta tank hacminin yaklaşık %85–90’ı kullanılabilir kabul edilir:

Tank hacmi (L) = L/h × saat ÷ 0,85–0,90

Örnek tablo (%75 yükte)

Jeneratör	kW	Tüketim (%75 yük, yaklaşık)	8 saat	24 saat	48 saat
100 kVA	80	16,8 L/h	134 L	403 L	806 L
250 kVA	200	42 L/h	336 L	1008 L	2016 L
500 kVA	400	84 L/h	672 L	2016 L	4032 L
1000 kVA	800	168 L/h	1344 L	4032 L	8064 L
2000 kVA	1600	336 L/h	2688 L	8064 L	16 128 L

Tablo kullanılabilir yakıtı gösterir. Tank hacmi için kullanılabilir orana bölün. Örnek: 500 kVA, %75 yük, 24 saat → 2016 ÷ 0,85 ≈ 2370 litre tank. Tam yük varsayımı güvenli tarafta kalır ama tankı büyütür.

Tank tipleri

Tank tipi	Nerede?	Tipik kullanım
Şase (kaide) tankı	Jeneratörün altında	Kabinli setlerin çoğu; birkaç saatten bir iş gününe kadar
Büyük şase tankı	Genişletilmiş kaide	Uzun özerklik istenen dış mekân setleri
Günlük tank	Jeneratörün yanında, küçük hacim	Ana depodan beslenen sistemler
Ana depo	Yer üstü veya yer altı, çoğunlukla çift cidarlı	Uzun özerklik, birden fazla jeneratör

Ana depolu sistemde yakıt transfer pompasıyla günlük tanka aktarılır. Seviye şamandırası, taşma koruması, dönüş hattı ve kaçak algılama tasarımın parçasıdır. Kabinli setlerde şase tankı en pratik çözümdür; bkz. jeneratör kabini.

Sahada sık görülen hatalar

• Dönüş hattı yanlış tanka bağlı. Dizel motor yakıtın bir kısmını ısınmış olarak geri gönderir. Dönüş günlük tank yerine başka bir yere giderse günlük tank boşalır ya da taşar.
• Pompa emişi yetmiyor. Günlük tank ile motor arasındaki yükseklik farkı veya hat uzunluğu, besleme pompasının emiş kapasitesini aşıyor. Jeneratör yükte tekliyor.
• Tank gereğinden büyük. Yılda birkaç saat çalışan bir sette 5000 litre yakıt yıllarca yenilenmez. Su ve tortu birikir, filtreler tıkanır.
• Su hiç boşaltılmıyor. Yoğuşma suyu tankın dibinde birikir. Su ayırıcılı filtre ve periyodik tahliye şart.
• Sızıntı önlemi yok. Çift cidar veya sızıntı toplama havuzu olmayan tank, küçük bir kaçakta çevre sorunu yaratır.

Mevzuat

Belirli hacimlerin üzerindeki yakıt depolaması yangın ve çevre mevzuatına tabidir. Türkiye’de Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ve yerel itfaiye düzenlemeleri; tankın yeri, hacmi ve alınacak önlemler için esas alınır. Proje aşamasında güncel mevzuat ve yetkili kurumlar kontrol edilmelidir. Oda ve yerleşim için jeneratör odası ve kurulum yazımıza bakabilirsiniz.

Kontrol listesi

• Hedef süre ve gerçek ikmal süresi belirlendi mi?
• Saatlik tüketim gerçekçi bir yük oranıyla, veri sayfasından kontrol edildi mi?
• Dip hacmi ve genleşme payı düşüldü mü?
• Şase tankı yetiyor mu, yoksa ana depo ve günlük tank mı gerekiyor?
• Dönüş hattı, seviye kontrolü ve taşma koruması var mı?
• Çift cidar veya sızıntı toplama önlemi alındı mı?
• Yangın ve çevre mevzuatı kontrol edildi mi?
• Yakıt kalitesi kontrolü ve su tahliyesi bakım planında mı?

Sonraki adım

Model bazında tank hacimleri ürün sayfalarındaki teknik tablolarda yer alır. Hedef çalışma sürenize uygun tank çözümünü Terex Diesel ekibiyle birlikte belirlemek için bize ulaşın.