Doğalgazlı mı, Dizel mi Jeneratör?

Doğalgaz bağlantısı bulunan tesislerde, örneğin otellerde, doğalgazlı ve dizel jeneratör arasında seçim yapılması gerekir. Doğru tercih, jeneratörün kısa ve seyrek kesintiler için mi yoksa uzun süreli kesintiler için mi kullanılacağına ve deprem veya sel gibi durumlarda gaz beslemesinin kesilme olasılığına bağlıdır.

Doğalgaz ile dizel arasında “daha iyi” diye bir cevap yok. İki teknoloji farklı işler için güçlü. Bu yazıda belirli bir ürünü değil, iki teknolojiyi tarafsız, mühendislik açısından karşılaştırıyoruz.

Temel fark: yakıt nerede?

Dizel jeneratörde yakıt sahada, tankta durur. Şebekeden, gaz hattından bağımsızdır. Tank ne kadar büyükse set o kadar uzun çalışır. Yakıt tedarik edildiği sürece süre sınırı yoktur.

Doğalgazlı jeneratörde yakıt boru hattından gelir. Tank doldurma, yakıt kalitesi takibi, çalınma riski yoktur. Ama set, gaz hattının basıncına ve sürekliliğine bağımlıdır.

Karşılaştırma tablosu

Kriter	Dizel	Doğalgaz
Yakıt kaynağı	Sahada tank	Boru hattı (veya LNG/CNG depolama)
Şebekeden bağımsızlık	Yüksek; yakıt sahada	Gaz hattına bağlı
Ani yük alma	Genellikle güçlü	Genellikle kademeli yük gerektirir
Devreye girme	Hızlı; yedek güçte yaygın	Motora göre değişir
Yakıt depolama	Tank, yakıt bakımı gerekir	Depolama yok (hat varsa)
Uzun süreli çalışma	Yakıt ikmali planlanmalı	Hat sürdükçe kesintisiz
Egzoz partikülü	Daha yüksek; son işlem gerekebilir	Genellikle daha düşük
Güce göre boyut ve ilk yatırım	Genellikle daha kompakt	Genellikle daha büyük ve maliyetli
Tipik kullanım	Yedek güç, şantiye, uzak saha	Sürekli üretim, kojenerasyon

Tablo genel eğilimleri gösterir. Belirli bir motor için değerler üreticinin veri sayfasındadır.

Yük alma: sahada en çok fark edilen konu

Dizel motor, ani yük artışında yakıt enjeksiyonunu hızla artırır. Bu yüzden büyük bir pompanın kalkması veya ATS’nin tüm yükü bir anda vermesi dizel sette genellikle yönetilebilir.

Birçok gaz motoru hava-yakıt karışımıyla çalışır. Karışımın ani değişime tepkisi sınırlıdır. Bu yüzden gaz setlerinde yük çoğunlukla basamak basamak bindirilir. Hastane veya veri merkezi gibi, kesintiden sonra tüm yükün saniyeler içinde alınması gereken yerlerde bu fark önemlidir. Kabul edilebilir yük basamağı, ISO 8528-5 performans sınıfları ve motor verisi üzerinden değerlendirilir.

Çalışma süresi ve maliyet

Jeneratör yılda az saat çalışacaksa, ilk yatırım ve güvenilir devreye girme öne çıkar. Bu profilde dizel yaygındır.

Jeneratör yılda binlerce saat çalışacaksa, yakıt maliyeti ilk yatırımın önüne geçer. Gazın ve dizelin bölgedeki fiyatına göre gaz setleri bu senaryoda cazip olabilir. Egzoz ve ceket suyu ısısı da değerlendirilirse konu kojenerasyona döner.

Dizel tarafta yakıt maliyetini tahmin etmek için yakıt tüketimi hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Kurulum farkı

Dizel sette kurulum; tank yeri, yakıt hattı, taşma ve sızıntı önlemleri, egzoz ve havalandırma demektir. Gaz setinde ise tank yerine gaz tesisatı gelir: basınç düşürme ve ölçüm istasyonu, gaz kaçak dedektörü, emniyet kesme vanası ve yetkili bir tesisat projesi. Gaz dağıtım şirketinin onayı gerekebilir ve bu süreç zaman alır. Her iki durumda da egzoz, havalandırma ve ses yalıtımı benzer şekilde planlanır.

Yakıt güvenliği

Dizel tankında yakıt bekledikçe su ve mikrobiyal kirlenme riski oluşur. Yakıt periyodik kontrol edilmelidir. Tank hacmi ve otonomi için yakıt tankı hesabı yazımıza bakın.

Gaz tarafında ise risk hattın kendisidir. Deprem, sel veya bakım nedeniyle gaz kesilirse set de durur. Bazı kritik tesislerde gaz hattının güvenilirliği bu yüzden ayrıca değerlendirilir.

Bakım ve servis

Her iki motor tipinde de düzenli bakım şarttır, ama içerik farklıdır. Dizel tarafta yakıt filtreleri, su ayırıcı ve tanktaki yakıtın durumu öne çıkar. Gaz motorlarında ateşleme sistemi (bujiler, ateşleme bobinleri), gaz basınç regülatörü ve karışım ayarı düzenli kontrol ister. Bölgede hangi motor tipi için teknisyen ve parça bulunduğu, seçimde en az yakıt fiyatı kadar önemlidir. Uzak bir sahada, en yakın servisi saatler uzakta olan bir teknolojiyi seçmek, ilk arızada pahalıya mal olur.

Sahada sık görülen hatalar

• Gaz hattı var diye gaz seti seçmek. Hattın basıncı ve kapasitesi setin tam yükte çekişine yetmeyebilir.
• Gaz setine dizel gibi tek hamlede yük vermek. Set frekans düşümüyle yükü atar.
• Dizel sette yakıtı unutmak. Tank dolu ama yakıt yıllanmış, filtreler ilk kesintide tıkanır.
• Sadece ilk yatırıma bakmak. Çok saat çalışacak bir tesiste yakıt maliyeti hesabı yapılmadan karar vermek.
• Mevzuatı sonradan kontrol etmek. Emisyon, yakıt depolama ve gaz tesisatı kuralları bölgeye göre değişir.

Karar kontrol listesi

• Jeneratör yılda kaç saat çalışacak?
• Kesintide tüm yük kaç saniyede alınmalı?
• En büyük yük basamağı ne kadar?
• Sahada güvenilir gaz hattı var mı? Basınç ve debi yeterli mi?
• Gaz hattı kesilirse ne olur?
• Dizel yakıt depolama ve ikmal mümkün mü?
• Isı geri kazanımı ihtiyacı var mı?
• Yerel emisyon ve depolama kuralları neler?

Sonraki adım

Yedek güç için dizel seçenekleri birlikte değerlendirmek isterseniz yük profilinizi paylaşın. Güç ihtiyacınızı güç hesaplama aracıyla tahmin edebilir, proje için bize ulaşabilirsiniz.