Generator akkumulyatori nega zaryadsizlanadi?

Muntazam sinovdan o‘tkaziladigan generator ham haqiqiy uzilish paytida akkumulyator sababli ishga tushmasligi mumkin. Yoqilg‘i va dvigatel holati joyida bo‘lsa ham, zaiflashgan akkumulyator starterni yetarli aylanish tezligida aylantira olmaydi va qurilma ishga tushmaydi.

Joylarda “generator ishga tushmadi” degan shikoyatlarning katta qismining sababi akkumulyator va ishga tushirish tizimidir. Akkumulyator nosozligini ko‘pincha muntazam o‘lchash orqali oldindan aniqlash mumkin; biroq ko‘plab obyektlarda bu o‘lchov o‘tkazilmaydi.

Akkumulyator nega zaryadsizlanadi?

1. Zaryadlash rektifikatori yo‘q yoki ishlamaydi. Qurilma kutish rejimida turganda boshqaruv bloki, relelar va ayrim modullar akkumulyatordan doimiy ravishda kichik tok iste’mol qiladi. Bu tokni tarmoqdan ta’minlaydigan akkumulyator zaryadlash rektifikatori bo‘lmasa, akkumulyator bir necha kun yoki hafta ichida zaryadsizlanadi. Rektifikator mavjud bo‘lsa-yu, saqlagichi kuygan, vilkasi uzilgan yoki o‘zi nosoz bo‘lsa, natija bir xil bo‘ladi. Joylarda eng ko‘p uchraydigan sabab shu.

2. Noto‘g‘ri zaryadlash kuchlanishi. Rektifikator juda past kuchlanishda zaryadlasa, akkumulyator hech qachon to‘liq zaryadlanmaydi va plastinkalarda sulfatlanish boshlanadi. Juda yuqori kuchlanishda zaryadlasa, akkumulyator qiziydi, suv yo‘qotadi va xizmat muddati qisqaradi. Zaryadlash kuchlanishi akkumulyator turiga ko‘ra sozlanishi kerak.

3. Harorat. Qo‘rg‘oshin-kislotali akkumulyatorlarning xizmat muddati harorat oshishi bilan sezilarli darajada qisqaradi. Kabina ichida, dvigatel yonida yoki quyosh ostidagi metall qutida turgan akkumulyator salqin muhitdagi akkumulyatorga qaraganda ancha kam xizmat qiladi. Sovuq esa boshqa muammo: akkumulyator bera oladigan ishga tushirish toki pasayadi, dvigatel ham sovuqda qiyinroq aylanadi. Qarang: qishda generatorni ishga tushirish.

4. Bo‘sh yoki oksidlangan ulanishlar. Klemma ustidagi oq-yashil qatlam, bo‘sh kabel uchligi. Tinch holatdagi kuchlanish normal ko‘rinadi, biroq ishga tushirish paytida yuzlab amper o‘tganda ulanishda jiddiy kuchlanish pasayishi yuz beradi.

5. Qisqa muddatli ishga tushirishlar. Qurilma oyda bir marta bir necha daqiqa ishlatilib o‘chirilsa, starter sarflagan energiyani zaryadlash alternatori qaytara olmasligi mumkin. Rektifikator bo‘lmasa, har bir sinovda akkumulyator biroz ko‘proq zaryadsizlanadi.

6. Yosh. Har bir akkumulyator eskiradi. Texnik xizmat talab qilmaydigan akkumulyatorning ham xizmat muddati bor.

Akkumulyatorni qanday o‘lchash kerak?

Tinch holatdagi kuchlanish (12 V akkumulyator uchun, odatiy qiymatlar):

Kuchlanish	Holat (taxminan)
12,6–12,8 V	To‘liq zaryadlangan
~12,4 V	Qisman zaryadlangan
~12,2 V	Yarim zaryadlangan
12,0 V va undan past	Jiddiy zaryadsizlangan

O‘lchov zaryadlash to‘xtatilganidan biroz vaqt o‘tgach bajariladi. Rektifikator ulangan paytda kuchlanish yuqori ko‘rinadi va chalg‘itadi. 24 V tizimlarda qiymatlar ikki baravar bo‘ladi; ikki akkumulyator ketma-ket ulangan bo‘lsa, har biri alohida o‘lchanadi.

Ishga tushirish kuchlanishi: Starter ishlayotganda kuchlanish qanchaga pasayadi? 12 V tizimda ishga tushirish paytida kuchlanishning odatda 9,5–10 V dan pastga tushishi akkumulyator yoki ulanishlar zaiflashganini ko‘rsatadi. Qiymatlar akkumulyator va starterga qarab o‘zgaradi.

Akkumulyator tester qurilmasi: O‘tkazuvchanlik yoki yuk sinovini bajaradigan qurilmalar akkumulyatorning ishga tushirish sig‘imini bitta raqam bilan ko‘rsatadi. Bu tinch holatdagi kuchlanishdan ancha ko‘proq ma’lumot beradi.

Yosh: Akkumulyator ustida ishlab chiqarilgan sana ko‘rsatilgan. Uni qayd etib boring.

Nega aynan ishga tushirish paytida o‘tiradi?

Dizel dvigatelni aylantirish uchun starter qisqa vaqt ichida yuzlab amper tok iste’mol qiladi. Katta dvigatellarda bu qiymat yanada yuqori. Akkumulyatorning ichki qarshiligi yosh va sulfatlanish bilan ortadi. Ichki qarshilik ortgan sari ishga tushirish paytida kuchlanish pasayadi. Ma’lum kuchlanishdan pastda boshqaruv bloki qayta yuklanishi, yoqilg‘i solenoidi qo‘yib yuborishi yoki starter yetarli aylanish tezligiga erisha olmasligi mumkin. Natija bir xil: qurilma ishga tushmaydi. Shu sababli akkumulyator holatini eng yaxshi ishga tushirish paytidagi kuchlanish pasayishi ko‘rsatadi. Ayrim boshqaruv bloklari bu qiymatni qayd etadi; signallar tarixida “past akkumulyator kuchlanishi” yoki “ishga tushirish muvaffaqiyatsiz” yozuvi bo‘lsa, avval akkumulyatorni tekshiring.

To‘g‘ri akkumulyatorni tanlash

• Ishga tushirish toki (CCA) dvigatel ishlab chiqaruvchisi talab qilgan qiymatdan past bo‘lmasligi kerak.
• Sovuq hududlarda yuqoriroq CCA qiymati afzal ko‘riladi.
• Akkumulyator turi (suyuq elektrolitli, AGM va h.k.) rektifikator sozlamasiga mos bo‘lishi kerak.
• Akkumulyator qurilma tebranishidan himoyalanadigan tarzda mahkam o‘rnatilishi kerak.

Akkumulyator kabellari va yerga ulash

Akkumulyator kabi kabellar ham muhim. Starter kabelining kesimi, uzunligi va uchlik mahkamligi ishga tushirish paytidagi kuchlanish pasayishiga bevosita ta’sir qiladi. Akkumulyator bloki dvigateldan uzoqqa ko‘chirilgan bo‘lsa, kabel kesimi shunga mos ravishda kattalashtirilishi kerak. Dvigatel bloki va rama o‘rtasidagi manfiy (massa) ulanishi ham tekshirilishi lozim; bo‘sh massa kabeli hatto soz akkumulyatorni ham yaroqsizdek ko‘rsatadi.

Joylarda tez-tez uchraydigan xatolar

• Rektifikator vilkasini sug‘urib olish. Tozalash, ta’mirlash, “buni kim ulagan” degan savol. Bir necha haftadan keyin akkumulyator zaryadsizlanadi.
• Faqat tinch holatdagi kuchlanishga qarash. 12,6 V ko‘rsatayotgan akkumulyator ishga tushirish paytida ishdan chiqishi mumkin.
• Faqat bitta akkumulyatorni almashtirish. Ketma-ket ulangan ikki akkumulyatordan biri yangi, ikkinchisi eski bo‘lsa, eskisi yangisini ham ishdan chiqaradi. Odatda ular birgalikda almashtiriladi.
• Klemmalarni umuman tozalamaslik.
• Sinov paytida qurilmani bir necha daqiqa salt rejimda ishlatib o‘chirish. Bu akkumulyator uchun ham, dvigatel uchun ham zararli odat.

Nazorat ro‘yxati

• Akkumulyator zaryadlash rektifikatori mavjud, ulangan va ishlayaptimi?
• Rektifikatorning zaryadlash kuchlanishi akkumulyator turiga mosmi?
• Tinch holatdagi va ishga tushirish kuchlanishi o‘lchanib, qayd etib borilyaptimi?
• Klemmalar toza, ulanishlar mahkammi?
• Akkumulyator yoshi qayd etilganmi?
• Akkumulyator joylashgan muhit haddan tashqari issiq yoki sovuq emasmi?
• Masofaviy monitoring mavjud bo‘lsa, past akkumulyator kuchlanishi signali belgilanganmi?

Uzoqdagi obyektlarda akkumulyator kuchlanishini masofadan kuzatish muammoni uzilish yuz berishidan oldin aniqlashga imkon beradi: generatorni masofaviy monitoring qilish.

Keyingi qadam

Akkumulyatorni tekshirish davriy texnik xizmatning oddiy, ammo eng muhim bosqichlaridan biridir. Boshqa bosqichlar uchun generatorga texnik xizmat ko‘rsatish nazorat ro‘yxati va davriy texnik xizmat sahifalarimizga qarang, yordam uchun biz bilan bog‘laning.