Fabrika İçin Jeneratör Seçimi

Bir fabrikada elektrik kesintisinin maliyeti yalnız duran üretimden ibaret değildir. Yarım kalan bir proses ürünü kullanılamaz hale getirebilir, soğutma hattı durduğunda hammadde bozulabilir, yeniden devreye alma saatler sürebilir. Bu nedenle sanayi tesisi için jeneratör seçimi, bir konut veya ofis jeneratöründen farklı bir yaklaşım ister. Bu yazıda bir fabrika için jeneratör seçerken izlenecek adımları sırayla ele alıyoruz.

1. Neyin beslenmesi gerektiğini belirleyin

İlk karar, jeneratörün tesisin tamamını mı, yoksa belirli yükleri mi besleyeceğidir. Yükleri üç gruba ayırmak işi kolaylaştırır:

• Kritik yükler: Proses kontrol sistemleri, PLC ve otomasyon, soğutma ve dondurma hatları, kompresörler, yangın ve güvenlik sistemleri, acil aydınlatma, sunucular.
• Üretim yükleri: Kesinti süresince üretimin devam etmesi isteniyorsa çalışması gereken hatlar ve tezgâhlar.
• Ertelenebilir yükler: Ofis klimaları, depo aydınlatması, kesintide beklemesi sorun yaratmayan cihazlar.

Yalnız kritik yükleri beslemek gücü ve yatırımı belirgin şekilde düşürür. Bu ayrımı yapmak için pano bazında bir yük listesi çıkarılmalıdır.

2. Gücü yük listesinden hesaplayın

Ana sigorta veya trafo gücü tek başına doğru jeneratör gücünü vermez; tesisteki tüm cihazlar aynı anda tam yükte çalışmaz. Doğru yöntem şudur:

1. Beslenecek her yükün çalışma gücünü (kW) listeleyin.
2. Aynı anda çalışacak yükleri belirleyin.
3. En büyük motorların kalkış gücünü ekleyin.
4. Toplamı 0,8 güç faktörüyle kVA’ya çevirin (kVA = kW ÷ 0,8) ve büyüme payı ekleyin.

Adım adım hesap için jeneratör kaç kVA olmalı yazımıza bakabilirsiniz. Değerleri kW olarak biliyorsanız kW jeneratör sayfasındaki tablo kVA karşılığını verir.

3. Motor kalkışlarını ayrıca değerlendirin

Sanayi tesislerinde jeneratör boyutunu çoğu zaman toplam güç değil, en büyük motorun kalkışı belirler. Direkt yol verilen bir motor, kalkış anında çalışma akımının birkaç katını çeker. Bu ani yük, jeneratörde gerilim ve frekans düşümüne neden olur; diğer cihazlar etkilenebilir.

• Yıldız-üçgen, soft starter veya frekans konvertörü kalkış yükünü azaltır ve daha küçük bir jeneratörle çalışmayı mümkün kılar.
• Büyük motorların sırayla devreye alınması ani yükü böler. Jeneratör devreye girdikten sonra yükler kademeli bağlanmalıdır.
• Frekans konvertörü ve UPS gibi elektronik yükler harmonik oluşturur. Bu yüklerin oranı yüksekse alternatör seçimi buna göre yapılır; ayrıntı için UPS ve jeneratör birlikte kullanımı yazımıza bakın.

4. Güç sınıfını doğru seçin

Jeneratör yalnız şebeke kesildiğinde çalışacaksa standby güç esas alınır. Şebekenin sık kesildiği bölgelerde, uzun süreli kesintilerde veya şebekesiz bir sahada jeneratör ana güç kaynağıysa seçim prime güce göre yapılır. Bu ayrım sonradan düzeltilmesi zor bir hatadır; ayrıntılar standby, prime ve continuous güç farkı yazımızda.

5. Tek set mi, senkron sistem mi?

Kriter	Tek jeneratör	Birden fazla senkron jeneratör
Sistem	Basit, tek kontrol	Senkronizasyon panosu gerekir
Bakım sırasında	Tesis yedeksiz kalır	Diğer setler çalışmaya devam eder
Değişken yük	Düşük yükte verimsiz çalışabilir	Yüke göre set devreye alınıp çıkarılır
Büyüme	Yeni set gerekir	Sisteme set eklenebilir
Yer	Tek ve büyük kurulum	Daha fazla alan ve bağlantı

Yüksek güçlerde ve kesintinin kabul edilemediği tesislerde senkron çalışma sık tercih edilir. Konunun ayrıntıları için jeneratörlerde senkron (paralel) çalışma yazımıza ve senkronizasyon panosu sayfamıza bakabilirsiniz. Tesis orta gerilimden besleniyorsa veya jeneratör ile yük arasındaki mesafe uzunsa orta gerilim jeneratör seçeneği de değerlendirilir.

6. Devreye girme ve transfer

Fabrika jeneratörü şebeke kesildiğinde kendiliğinden devreye girmelidir. Bunu ATS (otomatik transfer panosu) sağlar. ATS akım değeri jeneratör gücüne ve beslenen panoya göre seçilir; kutup sayısı tesisin topraklama sistemine bağlıdır.

7. Kurulum yeri, yakıt ve çevre koşulları

• Kurulum yeri: Bina içinde bir jeneratör odası mı, dışarıda kabinli bir set mi, yüksek güçte konteyner mi? Karşılaştırma için kabinli mi, açık tip mi jeneratör yazımıza bakın.
• Yakıt özerkliği: Hedeflenen kesintisiz çalışma süresi tank hacmini belirler. Hesap için jeneratör yakıt tankı hesabı.
• Sıcaklık ve rakım: Sıcak ortamlarda ve yüksek rakımda jeneratör gücü düşer; seçim buna göre yapılmalıdır.

8. Bakım ve servis planı

Sanayi tesisinde jeneratör yalnız acil durumda çalışsa da düzenli bakım ister. Akü, yağ, filtreler ve soğutma sistemi periyodik olarak kontrol edilmeli, set yılda en az bir kez yük altında çalıştırılmalıdır. Periyodik bakım ve jeneratör bakım sözleşmesi sayfalarımızda kapsamı bulabilirsiniz.

Sonraki adım

Terex Diesel, Tuzla’daki üretim tesisinde 10–4.125 kVA arasında 600’den fazla dizel jeneratör modeli üretir; her set sevkiyattan önce tam yük altında test edilir. Sanayi uygulamalarımız için endüstriyel jeneratör sayfamıza, yüksek güçteki modeller için 500 kVA, 1000 kVA ve 2000 kVA sayfalarına bakabilirsiniz. Yük bilgileriniz hazır değilse keşif ve güç tespiti ile başlayabiliriz. Fiyatı belirleyen etkenler dizel jeneratör fiyatları sayfasında; yazılı teklif için bize ulaşın.