Sistemi i shkarkimit të gjeneratorit: tubacioni, silenciatori dhe kundërpresioni

Linja e shkarkimit është një nga zërat ku bëhen më shumë gabime gjatë instalimit të gjeneratorit. Gabimet zakonisht nuk vihen re ditën e parë. Grupi punon, por me ngarkesë të plotë fuqia i bie, temperatura e shkarkimit rritet, në dhomë grumbullohen blozë dhe erë. Pas disa muajsh shfaqen dëmtime te turbo, guarnicionet ose varëset e tubave. Në këtë artikull trajtojmë përbërësit e sistemit të shkarkimit, si zgjidhet diametri i tubit dhe pikat që duhen pasur parasysh gjatë instalimit. Për temat e tjera të instalimit, si ventilimi, karburanti dhe bazamenti, shihni artikullin tonë dhoma e gjeneratorit dhe instalimi.

Pjesët e sistemit të shkarkimit

Një linjë tipike shkarkimi gjeneratori, duke filluar nga dalja e motorit, përbëhet nga këto pjesë:

1. Lidhja fleksibël (kompensatori): Përthith dridhjet e motorit dhe zgjatimin termik të tubit. Montohet sa më afër daljes së motorit.
2. Silenciatori: Ul zhurmën e shkarkimit. Mund të jetë me një ose dy shkallë.
3. Tubat dhe bërrylat: Përcjellin gazin jashtë. Bërrylat me rreze të madhe e ulin rezistencën.
4. Varëset dhe mbështetëset: Mbajnë peshën e linjës; lënë liri lëvizjeje në drejtimin e zgjatimit.
5. Shkarkimi i kondensatës: Në pikën më të ulët të linjës, parandalon kthimin e ujit të grumbulluar drejt motorit.
6. Përfundimi i daljes: Kapak shiu, prerje e pjerrët ose kapelë shiu.

Kundërpresioni: kriteri i projektimit të linjës

Kur gazi i shkarkimit kalon nëpër tub, për shkak të fërkimit dhe ndryshimeve të drejtimit krijohet një rezistencë. Kjo rezistencë e matur në daljen e motorit quhet kundërpresion (back pressure). Çdo prodhues motori jep në fletën teknike kundërpresionin maksimal të lejuar; vlera zakonisht është në kilopaskal (kPa) ose në milimetra kolonë uji (mmH₂O).

Kundërpresioni total është shuma e tre zërave:

• Humbja në tubat e drejtë: Rritet me gjatësinë e tubit dhe bie shpejt kur rritet diametri.
• Humbjet në bërryla dhe lidhje: Çdo bërryl shton rezistencë sa një gjatësi ekuivalente tubi. Bërryli i mprehtë krijon shumë më tepër rezistencë se bërryli me rreze të madhe.
• Humbja në silenciator: Është vlera e katalogut të prodhuesit të silenciatorit; është më e madhe te silenciatorët me shuarje të lartë të zhurmës.

Nëse në fund të llogaritjes totali e kalon kufirin e motorit, ka tri rrugë: të rritet diametri i tubit, të ulet numri i bërrylave ose të zgjidhet një silenciator me humbje më të ulët. Në praktikë rruga më efektive zakonisht është rritja e diametrit të tubit me një shkallë.

Diametri i tubit dhe trasea

Në projektimin e linjës së shkarkimit këto rregulla jua lehtësojnë punën:

• Nxirreni linjën jashtë nga trasea më e shkurtër e mundshme. Shmangni linjat e gjata horizontale.
• Pranojeni diametrin e daljes së motorit si diametrin minimal; në asnjë pikë të linjës diametri nuk ngushtohet.
• Kur gjatësia e linjës kalon disa metra ose numri i bërrylave rritet, merrni në llogaritje diametrin një shkallë më lart.
• Zgjidhni bërryla me rreze të madhe; në vend të një bërryli 90°, nëse është e mundur, përdorni dy bërryla 45°.
• Mos i bashkoni në një linjë të vetme shkarkimet e disa gjeneratorëve. Në grupin që nuk punon hyjnë gaz i nxehtë dhe ujë kondensate. Çdo grup duhet të nxirret jashtë me linjë më vete.

Zgjedhja e silenciatorit

Silenciatorët klasifikohen sipas nivelit të shuarjes së zhurmës. Emërtimet e përdorura zakonisht janë:

Lloji i silenciatorit	Fusha tipike e përdorimit
Industrial	Zona industriale, kantiere, vende ku zhurma nuk është kritike
Rezidencial (residential)	Objekte pranë zonave të banuara, ndërtesa tregtare
Kritik (critical / hospital)	Spitale, hotele, instalime brenda ndërtesave të banimit, vende me kufizime të rrepta zhurme

Sa më e madhe shuarja e zhurmës, aq më i madh silenciatori dhe aq më e lartë humbja. Prandaj objektivi i zhurmës duhet vlerësuar së bashku me llogaritjen e kundërpresionit. Silenciatori i shkarkimit ul vetëm zhurmën e shkarkimit; për zhurmën e motorit dhe të ventilatorit nevojitet izolimi i dhomës ose një kabinë gjeneratori.

Nxehtësia, izolimi dhe siguria

Gazi i shkarkimit i një motori me naftë që punon me ngarkesë të plotë arrin temperatura qindra gradë. Prandaj:

• Tubi dhe silenciatori brenda dhomës duhen veshur me izolim termik. Izolimi ul temperaturën e dhomës dhe rrezikun e djegieve.
• Në kalimet nëpër mure dhe çati duhet lënë distancë e mjaftueshme nga materialet e djegshme dhe duhet përdorur mëngë kalimi.
• Pesha e linjës duhet të bartet nga varëset, jo nga motori. Nëse dalja e motorit ngarkohet, mund të dëmtohen trupi i turbos dhe kolektori.
• Dalja e shkarkimit duhet të jetë larg dritareve, hyrjeve të ventilimit dhe zonave të këmbësorëve. Gazi nuk duhet të thithet sërish nga hyrja e ajrit e vetë gjeneratorit.

Kondensata dhe uji i shiut

Kur grupi ndalon, në linjën e shkarkimit kondensohet avulli i ujit. Përveç kësaj, nga daljet vertikale mund të hyjë shi. Arritja e këtij uji te motori mund të shkaktojë dëme serioze në ndezjen e parë. Masat:

• Vendosni në pikën më të ulët të linjës një valvul zbrazjeje ose shkarkim kondensate.
• Në fundin e daljes vertikale përdorni kapak shiu ose kapelë shiu.
• Linjave horizontale u jepni një pjerrësi të lehtë nga motori drejt jashtë.

Shkarkimi te grupet me kabinë dhe në kontejner

Te grupet me kabinë silenciatori është brenda ose mbi kabinë dhe dalja e shkarkimit përgatitet në fabrikë. Nëse grupi punon në hapësirë të hapur, zakonisht nuk nevojitet instalim shtesë. Megjithatë, nëse grupi do të vendoset në një kthinë të ndërtesës, në një pus drite ose në një parking të mbyllur, mund të jetë e nevojshme që gazi i shkarkimit të çohet në një lartësi të sigurt. Te gjeneratorët e tipit kontejner që përdoren për fuqi të mëdha, shkarkimi dhe silenciatori vendosen mbi kontejner; për gamën shihni faqen tonë të produkteve.

Lista e kontrollit

• A janë marrë nga fleta teknike e motorit prurja e shkarkimit dhe kundërpresioni i lejuar?
• A është llogaritur kundërpresioni total me gjatësinë e linjës, numrin e bërrylave dhe humbjen në silenciator?
• A ka kompensator në daljen e motorit dhe a bartet pesha e linjës nga varëset?
• A janë izoluar tubat brenda dhomës dhe a janë përdorur mëngë në kalime?
• A ka shkarkim kondensate dhe kapak shiu?
• A ka çdo grup linjën e vet të shkarkimit?

Projektimi i linjës së shkarkimit duhet bërë nga një inxhinier i autorizuar, në përputhje me legjislacionin në fuqi. Për prurjen e shkarkimit dhe kufirin e kundërpresionit të grupit të projektit tuaj mjafton të tregoni modelin në kërkesën për ofertë; fletën teknike do ta ndajmë me ju.