Генератордың пайдаланылған газ жүйесі: құбыр, сөндіргіш және кері қысым

Түтін шығару желісі – генератор орнату кезінде ең көп қате жіберілетін бөліктердің бірі. Қателер әдетте бірінші күні байқалмайды. Қондырғы жұмыс істейді, бірақ толық жүктемеде қуаты төмендейді, түтін газдарының температурасы көтеріледі, бөлмеде күйе мен иіс жиналады. Бірнеше айдан кейін турбода, тығыздағыштарда немесе құбыр аспаларында зақым пайда болады. Бұл мақалада түтін шығару жүйесінің құрамдас бөліктерін, құбыр диаметрінің қалай таңдалатынын және орнату кезінде назар аударатын жайттарды қарастырамыз. Желдету, отын және іргетас сияқты орнатудың басқа тақырыптары үшін генератор бөлмесі және орнату мақаласын қараңыз.

Түтін шығару жүйесінің бөліктері

Типтік генератордың түтін шығару желісі қозғалтқыш шығысынан бастап мына бөліктерден тұрады:

1. Иілгіш қосылыс (компенсатор): Қозғалтқыштың дірілін және құбырдың жылулық ұлғаюын қабылдайды. Қозғалтқыш шығысына мүмкіндігінше жақын орнатылады.
2. Бәсеңдеткіш: Түтін шығару шуын азайтады. Бір немесе екі сатылы болуы мүмкін.
3. Құбырлар мен иіндер: Газды сыртқа шығарады. Иіндердің радиусы үлкен болса, кедергі азаяды.
4. Аспалар мен тіректер: Желі салмағын көтереді; ұлғаю бағытында қозғалуға еркіндік қалдырады.
5. Конденсатты ағызу: Желінің ең төменгі нүктесінде орналасып, жиналған судың қозғалтқышқа кері ағуына жол бермейді.
6. Шығыс ұшы: Жаңбыр қақпағы, қиғаш кесілген ұш немесе жаңбырдан қорғайтын қалпақ.

Кері қысым: желіні жобалаудың негізгі өлшемі

Түтін газдары құбыр арқылы өткенде үйкеліс пен бағыттың өзгеруіне байланысты кедергі пайда болады. Қозғалтқыш шығысында өлшенетін бұл кедергі кері қысым (back pressure) деп аталады. Әр қозғалтқыш өндірушісі техникалық деректер парағында рұқсат етілген ең жоғары кері қысымды көрсетеді; мән әдетте килопаскальмен (kPa) немесе су бағанасының миллиметрімен (мм су бағ.) беріледі.

Жалпы кері қысым үш құрамдас бөліктің қосындысы:

• Түзу құбырлардағы шығын: Құбыр ұзындығымен бірге өседі, диаметр үлкейген сайын тез азаяды.
• Иіндер мен қосылыстардағы шығын: Әр иін белгілі бір баламалы құбыр ұзындығына тең кедергі қосады. Өткір иін радиусы үлкен иінге қарағанда әлдеқайда көп кедергі тудырады.
• Бәсеңдеткіштегі шығын: Бәсеңдеткіш өндірушісінің каталогтық мәні; дыбысты жоғары деңгейде бәсеңдететін бәсеңдеткіштерде көбірек болады.

Есептеу нәтижесінде жалпы мән қозғалтқыш шегінен асса, үш жол бар: құбыр диаметрін үлкейту, иіндер санын азайту немесе шығыны төмен бәсеңдеткіш таңдау. Тәжірибеде ең тиімді жол әдетте құбыр диаметрін бір өлшемге үлкейту.

Құбыр диаметрі және трасса

Түтін шығару желісін жобалауда мына ережелер жұмысты жеңілдетеді:

• Желіні сыртқа мүмкіндігінше ең қысқа трассамен шығарыңыз. Ұзын көлденең желілерден аулақ болыңыз.
• Қозғалтқыштың шығыс диаметрін ең кіші диаметр деп қабылдаңыз; желінің ешбір нүктесінде диаметр тарылтылмайды.
• Желі ұзындығы бірнеше метрден асқанда немесе иіндер саны көбейгенде, бір өлшем үлкен диаметрді есепке алыңыз.
• Иіндерді радиусы үлкен етіп таңдаңыз; мүмкін болса, бір 90° иіннің орнына екі 45° иін қолданыңыз.
• Бірнеше генератордың түтін шығаруын бір желіге біріктірмеңіз. Жұмыс істемейтін қондырғыға ыстық газ бен конденсат суы толады. Әр қондырғы бөлек желімен сыртқа шығарылуы тиіс.

Бәсеңдеткішті таңдау

Бәсеңдеткіштер дыбысты бәсеңдету деңгейіне қарай жіктеледі. Жиі қолданылатын атаулар:

Бәсеңдеткіш түрі	Типтік қолданылу аясы
Өнеркәсіптік	Өнеркәсіп аймақтары, құрылыс алаңдары, шу маңызды емес жерлер
Тұрғын үйге арналған (residential)	Тұрғын аймақтарға жақын нысандар, коммерциялық ғимараттар
Критикалық (critical / hospital)	Аурухана, қонақүй, тұрғын үй ішіндегі орнатулар, шу шектеулері қатаң жерлер

Дыбысты бәсеңдету артқан сайын бәсеңдеткіш үлкейіп, шығыны өседі. Сондықтан шу мақсаты кері қысым есебімен бірге бағалануы тиіс. Түтін шығару бәсеңдеткіші тек түтін шығару шуын азайтады; қозғалтқыш пен желдеткіш шуы үшін бөлмені дыбыстан оқшаулау немесе генератор қаптамасы қажет.

Жылу, оқшаулау және қауіпсіздік

Толық жүктемемен жұмыс істейтін дизель қозғалтқышының түтін газдары жүздеген градус температураға жетеді. Сондықтан:

• Бөлме ішіндегі құбыр мен бәсеңдеткіш жылу оқшаулағышпен қапталуы тиіс. Оқшаулау бөлме температурасын төмендетеді және күйік қаупін азайтады.
• Қабырға мен жабын арқылы өтетін жерлерде жанғыш материалдардан жеткілікті қашықтық қалдырылып, өтпелі гильза қолданылуы тиіс.
• Желі салмағы қозғалтқышқа емес, аспаларға түсуі тиіс. Қозғалтқыш шығысына жүктеме түссе, турбо корпусы мен коллектор зақымдалуы мүмкін.
• Түтін шығару нүктесі терезелерден, желдету кірістерінен және жаяу жүргіншілер аймақтарынан алыс болуы тиіс. Газ генератордың өз ауа кірісіне қайта сорылмауы керек.

Конденсат және жаңбыр суы

Қондырғы тоқтағанда түтін шығару желісінде су буы конденсацияланады. Сонымен қатар тік шығыстар арқылы ішке жаңбыр кіруі мүмкін. Бұл судың қозғалтқышқа жетуі алғашқы іске қосуда ауыр зақымға әкелуі мүмкін. Алдын алу шаралары:

• Желінің ең төменгі нүктесіне ағызу клапанын немесе конденсат ағызғышын орнатыңыз.
• Тік шығыс ұшында жаңбыр қақпағын немесе жаңбырдан қорғайтын қалпақты қолданыңыз.
• Көлденең желілерге қозғалтқыштан сыртқа қарай аздаған еңіс беріңіз.

Кабиналы және контейнерлік қондырғылардағы түтін шығару

Кабиналы қондырғыларда бәсеңдеткіш кабина ішінде немесе үстінде орналасады, ал түтін шығару нүктесі зауытта дайындалады. Қондырғы ашық алаңда жұмыс істесе, қосымша жүйе әдетте қажет емес. Алайда қондырғы ғимарат қуысына, жарық шахтасына немесе жабық тұраққа орнатылатын болса, түтін газдарын қауіпсіз биіктікке дейін шығару қажет болуы мүмкін. Ірі қуаттарда қолданылатын контейнерлік генераторларда түтін шығару құбыры мен бәсеңдеткіш контейнердің үстіне орнатылады.

Тексеру тізімі

• Қозғалтқыштың техникалық деректер парағынан түтін газдарының шығыны мен рұқсат етілген кері қысым алынды ма?
• Желі ұзындығы, иіндер саны және бәсеңдеткіштегі шығын бойынша жалпы кері қысым есептелді ме?
• Қозғалтқыш шығысында компенсатор бар ма, желі салмағын аспалар көтере ме?
• Бөлме ішіндегі құбырлар оқшауланды ма, өтпелі жерлерде гильза қолданылды ма?
• Конденсат ағызғыш пен жаңбыр қақпағы бар ма?
• Әр қондырғының бөлек түтін шығару желісі бар ма?

Түтін шығару желісін қолданыстағы заңнамаға сәйкес уәкілетті инженер жобалауы тиіс. Жобаңыздағы қондырғының түтін газдары шығыны мен кері қысым шегі үшін коммерциялық ұсыныс сұрауыңызда модельді көрсету жеткілікті; техникалық деректер парағын сізбен бөлісеміз.