Standby, prime i continuous snaga

Vrednosti standby, prime i continuous u katalozima agregata predstavljaju snage istog agregata date za različite uslove rada. Standby je najveća snaga koja se koristi ograničeno vreme tokom prekida napajanja; prime je snaga sa kojom se može raditi pod promenljivim opterećenjem bez vremenskog ograničenja; continuous je snaga sa kojom se može raditi pod konstantnim opterećenjem neograničeno. Da biste izabrali odgovarajuću vrednost, potrebno je znati koliko sati godišnje i pod kakvim opterećenjem će agregat raditi.

Zašto postoji više vrednosti snage?

Snaga koju dizel motor može da da zavisi od toga koliko dugo i sa kakvim profilom opterećenja radi. Tokom kratkih prekida motor može raditi na visokoj snazi; kod agregata koji će raditi hiljade sati godišnje, radi veka trajanja, intervala održavanja i pouzdanosti, uzima se niža vrednost. Definicije ovih vrednosti date su u međunarodnom standardu ISO 8528-1. Proizvođači u tehničkim listovima navode koju definiciju koriste.

Klase snage prema ISO 8528-1

Rezervna snaga za slučaj nužde (ESP – Emergency Standby Power)

• Najveća snaga koja se koristi pod promenljivim opterećenjem tokom prekida mrežnog napajanja ili u uslovima ispitivanja.
• Godišnje vreme rada je ograničeno; standard ga definiše kao do 200 sati godišnje.
• Predviđeno je da prosečno opterećenje tokom 24 sata, ukoliko proizvođač ne navede drugačije, ne prelazi 70% vrednosti ESP.
• Preopterećenje nije dozvoljeno. Standby vrednost treba smatrati gornjom granicom koju agregat može da isporuči.

Tipična primena: rezervno napajanje na mestima sa pouzdanom mrežom, kao što su bolnice, kancelarije, stambeni objekti i hoteli.

Osnovna snaga (PRP – Prime Rated Power)

• Najveća snaga koja se može koristiti pod promenljivim opterećenjem uz neograničeno godišnje vreme rada.
• Predviđeno je da prosečno opterećenje tokom 24 sata, ukoliko proizvođač ne navede drugačije, ne prelazi 70% vrednosti PRP.
• Mnogi proizvođači, na osnovu principa standarda ISO 8528 i standarda za motore ISO 3046, pri prime snazi dozvoljavaju preopterećenje od 10% tokom 1 sata u 12 sati rada. Ova dozvola nije ista za svaki motor; tačan uslov naveden je u tehničkom listu proizvođača.

Tipična primena: gradilišta, rudnici, poljoprivreda i udaljeni objekti bez mreže ili sa nepouzdanom mrežom; agregati za iznajmljivanje.

Trajna snaga (COP – Continuous Operating Power)

• Snaga koja se može koristiti pod konstantnim opterećenjem uz neograničeno godišnje vreme rada.
• Ne određuje se prema promenama opterećenja, već prema trajnom i konstantnom radu; zato je po pravilu niža i od prime snage.

Tipična primena: elektrane za bazno opterećenje, trajna proizvodnja paralelno sa mrežom, primene slične kogeneraciji.

Snaga za ograničeno vreme rada (LTP – Limited-Time running Power)

Standard definiše i klasu LTP, koja se može koristiti pod konstantnim opterećenjem do 500 sati godišnje. Kao kataloška vrednost ne sreće se toliko često kao ESP, PRP i COP.

Uporedna tabela

Klasa	Vrsta opterećenja	Godišnje vreme	Prosečno opterećenje (24 h)	Preopterećenje
ESP (standby)	Promenljivo	≤ 200 sati	≤ 70% ESP*	Nije dozvoljeno
PRP (prime)	Promenljivo	Neograničeno	≤ 70% PRP*	Zavisi od proizvođača, tipično 10% / 1 h / 12 h
LTP	Konstantno	≤ 500 sati	—	Nije dozvoljeno
COP (continuous)	Konstantno	Neograničeno	100% COP	Nije dozvoljeno

*Ukoliko proizvođač ne navede drugačije.

Odnos između prime i standby snage u praksi

Za isti agregat prime snaga je kod većine proizvođača približno 10% niža od standby snage. Na primer, agregat čija je standby vrednost 110 kVA tipično daje približno 100 kVA prime snage. Ovaj odnos nije pravilo, već uobičajena praksa; može se razlikovati u zavisnosti od motora i proizvođača. Tačne vrednosti uvek treba očitati iz tehničkog lista proizvoda.

Prema kojoj vrednosti treba birati?

1. Koliko sati godišnje će agregat raditi? Ako će raditi samo nekoliko desetina sati tokom prekida napajanja, može se uzeti standby vrednost.
2. Da li mreža uopšte ne postoji ili se često prekida? Ako je agregat glavni izvor napajanja, treba ga birati prema prime vrednosti.
3. Da li je opterećenje konstantno ili promenljivo? Kod agregata koji će dugo raditi pod konstantnim i visokim opterećenjem treba uzeti u obzir continuous vrednost.
4. Prema kojoj vrednosti je urađen vaš proračun snage? Vršno opterećenje ne sme da premaši vrednost izabrane klase. Imajte u vidu da kod standby snage ne postoji rezerva za preopterećenje.

Česta greška

Najčešća greška je izbor agregata prema standby vrednosti za gradilište ili objekat u kojem će agregat raditi trajno. U tom slučaju agregat tokom celog radnog veka radi na projektovanoj granici; potreba za održavanjem se povećava, a raste i rizik od kvara. Obrnuto, nepotreban izbor prema continuous vrednosti za agregat koji služi samo kao rezerva takođe povećava investiciju.

Sledeći korak

U tehničkim tabelama na stranicama naših proizvoda standby i prime vrednosti navedene su zajedno. Svoju potrebu možete proceniti alatom za proračun snage i pogledati odgovarajuće modele pomoću pretrage agregata. Ako niste sigurni koja klasa odgovara vašem profilu korišćenja, kontaktirajte nas; osnovne pojmove sažima i naš članak šta je dizel generator.