50 Hz və 60 Hz generator fərqi

50 Hz və 60 Hz generatorların əsas fərqi dövr sayıdır: 4 qütblü alternator 50 Hz üçün 1500 dövr/dəq, 60 Hz üçün 1800 dövr/dəq sürətlə fırlanır. Dövr sayı artdıqda qurğunun gücü adətən artır, lakin artım nisbəti mühərrikdən və alternatordan, xüsusilə də 60 Hz-dəki çıxış gərginliyindən asılıdır. Buna görə 50 Hz gücünü sabit əmsala vuraraq 60 Hz gücünü tapmaq düzgün deyil; hər qurğu üçün texniki məlumat vərəqələrinə baxmaq lazımdır.

Tezlik və dövr sayı arasında əlaqə

Sinxron alternatorda tezlik, dövr sayı və qütb sayı arasındakı əlaqə belədir:

n (dövr/dəq) = 120 × f ÷ qütb sayı

Qütb sayı	50 Hz	60 Hz
4 qütb	1500 dövr/dəq	1800 dövr/dəq
2 qütb	3000 dövr/dəq	3600 dövr/dəq

Sənaye dizel generatorlarının böyük əksəriyyəti 4 qütblüdür. Türkiyə və Avropa şəbəkəsi 50 Hz-dir; ABŞ, Kanada, Meksika, Səudiyyə Ərəbistanı və Cənubi Koreya kimi ölkələrdə isə 60 Hz istifadə olunur. Gəmi və dəniz platforması tətbiqlərində də 60 Hz-ə tez-tez rast gəlinir.

Mühərrik tərəfi: güc nə qədər dəyişir?

Mühərrik 1800 dövr/dəq-də dəqiqədə daha çox dövr edir; bu isə daha çox güc hasil etmə potensialı deməkdir. Lakin istehsalçılar mühərrikin 60 Hz göstəricisini turbo, yanacaq sistemi, emissiya, soyutma və mexaniki hədlərə görə müəyyən edir. Rəsmi mühərrik texniki məlumat vərəqələrindən götürülmüş bir neçə nümunə (50 Hz-dən 60 Hz-ə, təxminən):

Mühərrik	Mühərrik gücündə dəyişmə (təxminən)
Volvo Penta TAD1345GE	≈ 0–1%
FPT N67 TM3A	≈ +8–9%
Scania DC13 072A	≈ +10–11%
Cummins QSL9-G5	≈ +15%
Baudouin 6M11G4D0/S	≈ +18% (mühərrik tərəfi)

Cədvəl eyni güc sinfindəki mühərriklərin belə çox fərqli davrana biləcəyini göstərir. Göstəricilər güc sinfinə (standby/prime) və texniki məlumat vərəqəsinin versiyasına görə dəyişə bilər; həmişə aktual texniki məlumat vərəqəsi əsas götürülür.

Alternator tərəfi: gərginlik həlledicidir

Alternatorun verə biləcəyi güc dolağın daşıya biləcəyi cərəyan və çıxış gərginliyi ilə müəyyən edilir. 60 Hz-də alternator daha yüksək gərginlikdə işlədilə bildikdə, eyni cərəyanla daha çox kVA verir. Məsələn, Stamford UCI274H alternatorunun texniki məlumat vərəqəsində:

Tezlik / gərginlik	Güc
50 Hz, 400 V	200 kVA
60 Hz, 416 V	237,5 kVA (≈ +19%)
60 Hz, 480 V	255 kVA (≈ +27,5%)

Eyni alternator 60 Hz-də daha aşağı gərginlikdə (məs., 380 V və ya 208 V) işlədilərsə, artım daha kiçik olur və ya ümumiyyətlə olmaya bilər. Alternatorda artımın gərginlikdən asılı olaraq təxminən 19% ilə 27,5% arasında dəyişdiyi bu nümunə yalnız bir modelə aiddir.

Qurğunun 60 Hz gücü necə müəyyən edilir?

Generator qurğusunun gücü mühərrik və alternatordan hansı daha az güc verirsə, onunla məhdudlaşır:

1. Mühərrikin 60 Hz (1800 dövr/dəq) texniki məlumat vərəqəsindən kW göstəricisi götürülür.
2. Alternatorun f.i.ə. nəzərə alınaraq elektrik kW-na, 0,8 güc əmsalı ilə kVA-ya çevrilir.
3. Alternatorun hədəf gərginlikdə və 60 Hz-dəki kVA göstəricisi ilə müqayisə edilir.
4. Aşağı olan göstərici qurğunun 60 Hz gücü olur; lazım olduqda fərqli alternator seçilir.

Məsələn, mühərrik tərəfi demək olar ki, artmayan modeldə alternator 480 V-da 27,5% çox güc verə bilsə belə, qurğunun gücü çox dəyişmir. Əksinə, mühərrikin gücü nəzərəçarpacaq dərəcədə artan modeldə alternator aşağı gərginlikdə məhdudlaşdırıcı ola bilər.

60 Hz-də geniş yayılmış gərginliklər

Üç faza / faza-neytral	Tipik istifadə
480/277 V	Şimali Amerikada sənaye və böyük ticarət obyektləri
440/254 V	Bəzi sənaye və gəmi tətbiqləri
380/220 V	Bəzi Yaxın Şərq və Latın Amerikası ölkələri
208/120 V	Şimali Amerikada ticarət binaları
220/127 V	Latın Amerikasının bəzi bölgələri

Gərginlik ölkənin şəbəkə standartına, obyektin paylayıcı sisteminə və qoşulacaq cihazlara görə seçilir.

Yanacaq sərfiyyatı və səs

• Yanacaq: 1800 dövr/dəq-də sürtünmə və ventilyator itkiləri artdığı üçün eyni yükdə sərfiyyat adətən 50 Hz-ə nisbətən daha yüksəkdir. Dəqiq göstərici mühərrikin texniki məlumat vərəqəsindədir.
• Səs: Mühərrik və ventilyatorun daha yüksək dövr sayı səs səviyyəsini adətən bir neçə dB artırır. Səs həddi olan layihələrdə 60 Hz göstəricisi ayrıca yoxlanılmalıdır.
• Soyutma: Radiator və ventilyatorun göstəriciləri dövr sayı ilə dəyişdiyi üçün soyutma qabiliyyəti də 60 Hz-ə görə təsdiqlənir.

Tez-tez yol verilən səhvlər

• 50 Hz gücünü sabit əmsala (məs., ×1,2) vuraraq 60 Hz gücünü təxmin etmək
• Gərginliyi göstərmədən 60 Hz qurğu tələb etmək
• 50 Hz üçün layihələndirilmiş mühərrik və cihazların 60 Hz-də işlədilməsinin təsirini (mühərriklərin təxminən 20% daha sürətlə fırlanması kimi) nəzərə almamaq
• Mühafizə, AVR və tənzimləyici tənzimləmələrini yeniləmədən tezliyi dəyişmək

Növbəti addım

Terex Diesel sorğu əsasında 60 Hz versiyalar təklif edə bilər; güc, gərginlik, yanacaq və səs göstəriciləri seçilmiş mühərrik və alternatora görə layihəyə xas müəyyən edilir. Sizə lazım olan tezliyi, gərginliyi və gücü bizə bildirmək üçün bizimlə əlaqə saxlayın. İlkin güc təxmini üçün güc hesablama alətindən istifadə edə bilərsiniz.